ДЗЯРЖАЎНАЯ ПРАГРАМА
па стварэнні безбар'ернага асяроддзя жыццядзейнасці фізічна аслабленых асоб на 2011-2015 гады
ГЛАВА 1
АГУЛЬНЫЯ ПАЛАЖЭННІ
Дзяржаўная праграма па стварэнню безбар'ернага асяроддзя жыццядзейнасці фізічна аслабленых асоб на 2011-2015 гады (далей - Дзяржаўная праграма) распрацавана ў адпаведнасці з асноўнымі напрамкамі сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь і ў развіццё Дзяржаўнай праграмы аб безбар'ерным асяроддзі жыццядзейнасці фізічна аслабленых асоб на 2007-2010 гады красавіка 2007 г. № 424 (Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь, 2007 г., № 83, 5/24995).
Дзяржаўная праграма накіравана на рэалізацыю палажэнняў законаў Рэспублікі Беларусь ад 11 лістапада 1991 года "Аб сацыяльнай абароне інвалідаў у Рэспубліцы Беларусь" (Ведамасці Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, 1991 г., № 34, арт. 611), ад 5 ліпеня 2004 года "Аб архітэктурнай, рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь, 2004 г., № 109, 2/1049) і ад 23 ліпеня 2008 года "Аб прадухіленні інваліднасці і рэабілітацыі інвалідаў" (Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь, 2008 г., № 18, Беларусь ад 21 чэрвеня 2005 г. № 673 «Аб зацвярджэнні комплексу дадатковых мерапрыемстваў па стварэнні безбар'ернага асяроддзя для інвалідаў, забеспячэнні іх свабоднага доступу да грамадскага транспарту, месцаў вучобы, працы, адпачынку» (Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь, 2005 г., № 103, 5/1)
Дзяржаўнай праграмай прадугледжваецца комплексны падыход да вырашэння пытанняў устаранення прыродазнаўчых, інфармацыйна-камунікацыйных і архітэктурных перашкод, якія перашкаджаюць доступу да аб'ектаў сацыяльнай і іншай інфраструктуры і свабоднаму перамяшчэнню інвалідаў.
Заказчыкамі і выканаўцамі Дзяржаўнай праграмы з'яўляюцца Міністэрства аховы здароўя, Міністэрства адукацыі, Міністэрства адукацыі, Міністэрства юстыцыі, Міністэрства культуры, Міністэрства інфармацыі, Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва, Міністэрства сувязі і інфарматызацыі, Міністэрства прамысловасці, Міністэрства транспарту і камунікацый, Міністэрства ўнутраных спраў, Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, Дзяржаўны камітэт па стандартызацыі, Дзяржаўны мытны камітэт гарвыканкам.
Заказчыкі Дзяржаўнай праграмы:
устанаўліваюць паказчыкі, якія характарызуюць выкананне задач Дзяржаўнай праграмы;
ажыццяўляюць у межах сваёй кампетэнцыі маніторынг і ацэнку эфектыўнасці Дзяржаўнай праграмы;
нясуць адказнасць за рэалізацыю Дзяржаўнай праграмы, забяспечваюць эфектыўнае выкарыстанне сродкаў, што выдзяляюцца на яе рэалізацыю;
ажыццяўляюць вядзенне дзяржаўнай статыстычнай справаздачнасці аб ходзе выканання Дзяржаўнай праграмы ва ўстаноўленыя тэрміны;
распрацоўваюць пры неабходнасці і ўносяць заказчыку - каардынатару Дзяржаўнай праграмы прапановы аб карэкціроўцы мерапрыемстваў Дзяржаўнай праграмы.
Выканаўцы Дзяржаўнай праграмы ў межах сваёй кампетэнцыі штогод ва ўстаноўлены тэрмін прадстаўляюць у Міністэрства працы і сацыяльнай абароны справаздачу аб ходзе выканання Дзяржаўнай праграмы, якая ўключае інфармацыю аб рэалізацыі мерапрыемстваў, выкананні задач і паказчыкаў, мэтавым выкарыстанні сродкаў, аб'ёмах фінансавання, ацэнку эфектыўнасці, якасці і своечасовасці Дзяржаўнай праграмы.
ГЛАВА 2
ТЭХНІКА-ЭКАНАМІЧНАЕ АБСТАЛЯВАННЕ ДЗЯРЖАЎНАЙ ПРАГРАМЫ
Галоўнымі мэтамі сацыяльнай палітыкі Рэспублікі Беларусь з'яўляюцца забеспячэнне росту ўзроўню і якасці жыцця насельніцтва, фарміраванне ўсебакова развітага чалавека, які вызначае будучыню нацыі.
Стварэнне безбар'ернага асяроддзя - адна з асноўных задач, накіраваных на дасягненне названых мэт і якія закранаюць інтарэсы фізічна аслабленых асоб. Фізічна аслабленымі з'яўляюцца асобы, якія адчуваюць цяжкасці пры самастойным перамяшчэнні, атрыманні паслуг, неабходнай інфармацыі, пры арыентаванні ў прасторы, а таксама інваліды, грамадзяне пажылога ўзросту, асобы з часовымі або ўстойлівымі парушэннямі здароўя, цяжарныя жанчыны, асобы з дзецьмі ва ўзросце да 3 гадоў, іншыя асобы, якія перажываюць паслугі.
У Рэспубліцы Беларусь жыве 9,5 млн. чалавек, з іх 2,4 млн. пенсіянераў па ўзросту, 506,7 тыс. інвалідаў, 306,7 тыс. дзяцей ва ўзросце да 3 гадоў, 122,1 тыс. дзяцей ва ўзросце да 18 гадоў з асаблівасцямі псіхафізічнага развіцця. Доля названай групы грамадзян складае 35 працэнтаў ад агульнай колькасці насельніцтва.
Фізічна аслабленыя асобы часта не могуць весці паўнацэнны лад жыцця з-за сацыяльных і фізічных бар'ераў, якія перашкаджаюць іх паўнапраўнаму ўдзелу ў грамадскім жыцці. Сутыкаючыся з падобнымі бар'ерамі, яны замыкаюцца ў сабе, становяцца пасіўнымі, губляюць веру ў магчымасць дасягнення асабістага і прафесійнага дабрабыту.
Стварэнне для такіх асоб даступнага асяроддзя жыццядзейнасці, якое дазваляе ажыццяўляць жыццёвыя запатрабаванні, бесперашкодна перасоўвацца, карыстацца паслугамі і атрымліваць інфармацыю, з'яўляецца важным фактарам, якія падвышаюць іх дзеяздольнасць, спрыяльным інтэграцыі іх у грамадства. Такое асяроддзе ўключае аб'екты сацыяльнай, інжынернай і транспартнай інфраструктуры, добраўпарадкаваныя ў адпаведнасці з патрабаваннямі, устаноўленымі будаўнічымі нормамі і правіламі, з улікам патрэбнасцей фізічна аслабленых асоб, а таксама ўсе віды інфармацыі, што перадаецца людзям з парушэннем слыху або зроку.
У рамках міжнароднага супрацоўніцтва ў рэспубліцы ствараюцца ўмовы, якія адпавядаюць сусветным стандартам, для прыёму замежных гасцей, у тым ліку інвалідаў. Гэта будзе садзейнічаць правядзенню на належным узроўні розных міжнародных спартыўных, культурна-масавых мерапрыемстваў.
Для прадастаўлення інвалідам і іншым катэгорыям фізічна аслабленых асоб магчымасці весці незалежны лад жыцця прымаюцца належныя меры па забеспячэнні іх доступу да асяроддзя, транспарту, інфармацыі і сувязі, уключаючы інфармацыйна-камунікацыйныя тэхналогіі і сістэмы, а таксама да іншых аб'ектаў і паслуг у гарадской і сельскай мясцовасці.
У гэтых мэтах у рэспубліцы сфарміраваны комплекс горадабудаўнічых і архітэктурна-будаўнічых нарматываў, якія ўстанаўліваюць пры праектаванні будынкаў і збудаванняў патрабаванні да асяроддзя пражывання інвалідаў і фізічна аслабленых асоб.
Папярэднія вынікі рэалізацыі Дзяржаўнай праграмы аб безбар'ерным асяроддзі жыццядзейнасці фізічна аслабленых асоб на 2007-2010 гады паказалі, што запланаваныя мерапрыемствы ў асноўным выкананы. Работы па стварэнню безбар'ернага асяроддзя, што фінансуюцца за кошт сродкаў рэспубліканскага і мясцовых бюджэтаў і сродкаў арганізацый-выканаўцаў, ажыццёўлены на 7507 аб'ектах сацыяльнай інфраструктуры.
Гэта дало магчымасць павялічыць удзельную вагу аб'ектаў, прыстасаваных да доступу інвалідаў і іншых катэгорый фізічна аслабленых асоб, з 19,9 працэнта ў 2006 годзе да 35 працэнтаў у 2009 годзе. Да 2011 года плануецца павялічыць колькасць такіх аб'ектаў да 50 працэнтаў у сярэднім па рэспубліцы.
Разам з тым зараз не ў поўнай меры вырашаны праблемы інтэграцыі ў грамадства фізічна аслабленых асоб.
Адносна некаторых значных для такіх людзей пытанняў (уладкаванне аб'ектаў сацыяльнай інфраструктуры, у тым ліку аб'ектаў гістарычнай спадчыны і архітэктурных помнікаў, уведзеных у строй раней, свабоднае перамяшчэнне па вуліцах населеных пунктаў і бесперашкодны доступ да аб'ектаў сацыяльнай і транспартнай інфраструктуры, добраўпарадкаванне жылля, роўны з іншымі грамадзянамі доступ да розных).
Для вырашэння названых праблем неабходна:
забяспечыць міжведамаснае ўзаемадзеянне пры будаўніцтве і ўводзе ў эксплуатацыю аб'ектаў інфраструктуры;
павысіць якасць работ і тэмпы прыстасавання грамадскай і жылой забудовы;
забяспечыць устаноўку, эксплуатацыю і ўтрыманне стацыянарнага спецыяльнага пад'ёмнага абсталявання для інвалідаў у жылых дамах;
удасканальваць сістэму транспартнага абслугоўвання інвалідаў;
забяспечыць развіццё спецыяльных сістэм камунікацыі і інфармацыйных зносін інвалідаў з парушэннямі слыху і зроку.
ГЛАВА 3
МЭТА І ЗАДАЧЫ ДЗЯРЖАЎНАЙ ПРАГРАМЫ
Мэта Дзяржаўнай праграмы - фарміраванне даступнага асяроддзя жыццядзейнасці фізічна аслабленых асоб для іх паўнапраўнага ўдзелу ў жыцці грамадства, рэалізацыі грамадзянскіх, эканамічных, палітычных і іншых правоў, прадугледжаных Канстытуцыяй і законамі Рэспублікі Беларусь.
Для дасягнення пастаўленай мэты мяркуецца вырашэнне наступных задач:
фарміраванне прававога, арганізацыйнага і кантрольнага механізмаў, якія забяспечваюць стварэнне ўмоў для пераўтварэння асяроддзя жыццядзейнасці ў даступную для інвалідаў і іншых катэгорый фізічна аслабленых асоб;
павелічэнне ўдзельнай вагі аб'ектаў сацыяльнай і іншай інфраструктуры, прыстасаваных да доступу інвалідаў і іншых катэгорый фізічна аслабленых асоб;
удасканаленне сістэмы транспартнага абслугоўвання, у тым ліку адаптацыя месцаў перамяшчэння інвалідаў і іншых катэгорый фізічна аслабленых асоб;
развіццё сістэм камунікацыі і інфармацыйных зносін інвалідаў з парушэннямі слыху і зроку.
ГЛАВА 4
МЕРАПРЫЕМСТВА ДЗЯРЖАЎНАЙ ПРАГРАМЫ
У мэтах вырашэння задач Дзяржаўнай праграмы прадугледжваецца рэалізаваць мерапрыемствы па стварэнню безбар'ернага асяроддзя жыццядзейнасці фізічна аслабленых асоб згодна з дадаткам, якія ўключаюць:
удасканаленне нарматыўных прававых актаў у частцы прыстасавання асяроддзя жыццядзейнасці да патрэбнасцей фізічна аслабленых асоб, у тым ліку шляхам распрацоўкі і ўкаранення тэхнічных нарматыўных прававых актаў, накіраваных на стварэнне безбар'ернага асяроддзя для інвалідаў і іншых катэгорый фізічна аслабленых асоб;
развіццё вытворчасці спецыяльнага абсталявання і прыстасаванняў, якія забяспечваюць даступнасць асяроддзя жыццядзейнасці для інвалідаў з улікам іх патрэбнасцей;
перападрыхтоўку і павышэнне кваліфікацыі спецыялістаў па пытаннях прыстасавання розных аб'ектаў інфраструктуры для доступу фізічна аслабленых асоб;
правядзенне навукова-практычных канферэнцый і семінараў па пераўтварэнні асяроддзя жыццядзейнасці ў даступную для асоб з абмежаванымі фізічнымі магчымасцямі;
выкананне работ па стварэнню безбар'ернага асяроддзя на 5032 аб'ектах сацыяльнай і іншай інфраструктуры, прыстасаванню існуючага жыллёвага фонду, у тым ліку правядзенне рэканструкцыі і рамонту, якія забяспечваюць бесперашкодны доступ унутры памяшкання і да яго;
папаўненне транспартнага саставу нізкападлогавым пасажырскім транспартам, у тым ліку аснашчаным спецыяльным абсталяваннем для перавозкі інвалідаў-калясачнікаў;
абсталяванне Мінскага метрапалітэна элементамі безбар'ернага асяроддзя;
арганізацыю паблізу аб'ектаў сацыяльнай інфраструктуры месцаў для стаянкі транспартных сродкаў з апазнавальным знакам "Інвалід", абазначаных адпаведнымі дарожнымі знакамі і разметкай праезнай часткі;
устаноўку дарожных знакаў, святлафораў з сінхроннымі гукавымі сігналамі;
прыстасаванне зон прыпынкаў грамадскага наземнага пасажырскага транспарта;
адаптацыю наземных і падземных пешаходных пераходаў для карыстання грамадзянамі на крэслах-калясках і асобамі з парушэннямі зроку;
рэалізацыю пілотнага праекта па абсталяванні сацыяльна значных аб'ектаў гарадской інфраструктуры, грамадскага транспарту маўленчымі электроннымі інфарматарамі на тэрыторыі гарадоў Брэста і Пінска з наступным укараненнем вопыту ў іншых рэгіёнах рэспублікі;
павелічэнне колькасці трансляваных навінавых, пазнавальных, забаўляльных тэлевізійных перадач з суправаджэннем субтытраў бягучым радком;
забеспячэнне наяўнасці гукавой інфармацыі для асоб з парушэннямі зроку;
забеспячэнне дубліравання гукавой інфармацыі з дапамогай візуальных сродкаў (бягучага радка, пісьмовай інфармацыі для асоб з парушэннем слыху);
аказанне інфармацыйнай дапамогі інвалідам з парушэннем слыху (зроку) на вакзалах, у аэрапортах, іншых месцах агульнага карыстання;
адаптацыю банкаматаў да патрэб слабавідушчых карыстальнікаў;
выданне кніг серыі "Школьная бібліятэка" шрыфтам Брайля для дзяцей-інвалідаў па зроку.
Асаблівая ўвага будзе ўдзяляцца стварэнню безбар'ернага асяроддзя для інвалідаў і іншых катэгорый фізічна аслабленых асоб на аб'ектах рэспубліканскай формы ўласнасці, абласцей і Мінска, банкаў, санаторна-курортных і аздараўленчых арганізацый.
У рэалізацыі мерапрыемстваў Дзяржаўнай праграмы прадугледжваецца ўдзел Міністэрства па надзвычайных сітуацыях, Міністэрства гандлю, Міністэрства спорту і турызму, Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававых даследаванняў, Нацыянальнага банка, Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі, Рэспубліканскага цэнтра па аздараўленні і санаторна-курортным лячэнні насельніцтва, Беларускага рэспубліканскага саюза спажывецкіх "Беларусбанк", "Белзнешэканомбанк", "Беларускі банк развіцця і рэканструкцыі "Белінвестбанк", "Белпрамбудбанк", закрытага акцыянернага таварыства Банк ЗГБ (Беларусь), грамадскіх аб'яднанняў інвалідаў.
Разьдзел 6
Чаканыя вынікі ад рэалізацыі Дзяржаўнай праграмы
Рэалізацыя мерапрыемстваў Дзяржаўнай праграмы дазволіць:
унесці змяненні і дапаўненні ў 5 нарматыўных прававых актаў, распрацаваць 6 дзяржаўных стандартаў, перападрыхтаваць 20 спецыялістаў, правесці 2 навукова-практычныя канферэнцыі і семінары;
павялічыць удзельную вагу аб'ектаў, якія ўлічваюць патрабаванні безбар'ернага асяроддзя, да 70 працэнтаў у цэлым па рэспубліцы;
павялічыць колькасць нізкападлогавага пасажырскага транспарту, у тым ліку аснашчанага спецыяльным абсталяваннем для перавозкі інвалідаў-калясачнікаў;
павялічыць колькасць тэлевізійных перадач з суправаджэннем субтытраў бягучым радком.
Выкананне Дзяржаўнай праграмы будзе садзейнічаць:
стварэнню ўмоў, якія забяспечваюць фізічна аслабленых асоб роўнымі з усімі грамадзянамі магчымасцямі ў карыстанні аб'ектамі сацыяльнай інфраструктуры, сродкамі інфармацыі і сувязі;
паляпшэнню якасці жыцця інвалідаў і павышэнню ўзроўню камфорту асяроддзя жыццядзейнасці ўсіх грамадзян;
павышэнню сацыяльнай актыўнасці і незалежнасці фізічна аслабленых асоб, у тым ліку інвалідаў, усебаковаму развіццю іх асобы і актыўнаму ўдзелу ў жыцці грамадства;
паляпшэнню інфармаванасці грамадства аб праблемах інвалідаў і магчымасцях іх вырашэння, развіццю ў грамадстве пазітыўнага стаўлення да інвалідаў і іх праблем.
Пункты дзейных СНБ 3.03.02-97 «Вуліцы і дарогі гарадоў, пасёлкаў і сельскіх населеных пунктаў» пры правядзенні работ па рамонце, рэканструкцыі і будаўніцтве дарожна-вулічнай сеткі і ўнутры дваровых тэрыторый гарадоў і пасёлкаў, якія часцей за ўсё выконваюцца з парушэннем:
4.4.8. У месцах перасячэння пешаходных пуцей з праезнай часткай вуліц, дарог і асноўных праездаў вышыня бартавых камянёў праезнай часткі павінна быць не менш як 0.05 м, пры гэтым не дапускаецца звужэнне праезнай часткі. Перасячэнні (спалучэнні) пешаходных шляхоў з другараднымі праездамі і пад'ездамі да дамоў трэба выконваць у адным узроўні з выдзяленнем іх за кошт прымянення пакрыццяў тратуараў і пешаходных дарожак па матэрыяле і колеры, якія кантрастуюць з праезнай часткай.
4.4.10. Падоўжныя ўхілы тратуараў варта прымаць не больш за 60% пры працягу ўчастка з лімітавым ухілам не больш за 300 м. Пры вялікіх ухілах або большай працягласці участкаў варта прадугледжваць гарызантальныя ўчасткі доўгай не менш за 5 м або лесвіцы з лікам прыступак не менш за 3-х, якія павінны дублявацца пандус 1 м.
Папярочны ўхіл тратуараў варта прымаць 10-15%, а ў сціснутых умовах і пры рэканструкцыі - 25%.
4.4.11. Падоўжныя ўхілы тратуараў і пешаходных дарожак, якія прызначаюцца для карыстання асоб, якія перасоўваюцца на крэслах калясках, і фізічна аслабленых асоб, варта прымаць не больш за 40%, папярочны ўхіл - 10%. Вышыню прыступак варта прызначаць не больш за 0.12 м і аднолькавай на працягу лесвіцы, шырыню - не менш за 0.36 м. Подступёнок ўладкоўваецца вертыкальна, праступ - гарызантальна, з шурпатай паверхняй без выступаў над подступенком. Усходы і пандусы варта абсталёўваць абапал парэнчамі з двума поручнямі, размешчанымі на вышыні 0.9 м і 07 м. Даўжыня поручней павінна быць больш даўжыні пандуса або марша ўсходаў з кожнага іх боку не на 0.3 м. Поручні павінны быць дыяметрам 0.03-0.05 м0 ці 4 м0 адгінацца ўніз, а пры парным іх размяшчэнні - злучацца паміж сабой.
5.2.6. У месцах скрыжавання пешаходных дарожак, тратуараў і веладарожак з накіроўвалымі астраўкамі і цэнтральнымі падзяляльнымі палосамі бартавы камень варта ўладкоўваць вышынёй не больш за 0.05 м.
5.5.4. Усходы пешаходных тунэляў, павінны дублявацца пандусамі. Верхнюю пляцоўку пандуса варта прыўздымаць на 0.08-0.12 м над узроўнем тратуара з прыладай уязной рампы даўжынёй не менш за 2 м.